Bakışlar baygınsa sorun var

Henüz hiçbir şeyin farkında olmayan küçük çocuklar çektikleri ağrıyı ifade edemeyebilir. Peki anne-baba bu durumda ağrının olup olmadığını nasıl anlayacak?

Ağrı, vücudun doku hasarına karşı verdiği duyusal ve duygusal bir cevaptır. Duyusal boyut sinir iletimine bağlı iken duygusal boyut psikolojik, fizyolojik pek çok öznel faktöre bağlıdır. Akut ağrı, çocuklarda sıklıkla doku hasarı, hastalıklar ve gerekli tıbbi girişimler sırasında en sık yaşanan ve istenmeyen deneyimlerden biridir. Aynı zamanda çocuğu ve ailenin anksiyetesinin artmasına da yol açar. Henüz hiçbir şeyin farkında olmayan küçük çocuklar çektikleri ağrıyı ifade edemeyebilir. Bu da hem çocuğun ağrı çekmeye devam etmesine hem de hastalığının fark edilmemesine yol açabilir. Anadolu Sağlık Merkezi’nden Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Ebru Gözer, çocukların ağrılarını nasıl ifade ettiğini ve böyle bir durumda ebeveynlerin ne yapması gerektiğini anlattı.

Çocuklarda ağrı daha çok ne zaman ortaya çıkar?

Çocuklarda en sık; akut hastalıklar sırasında (farenjit, menenjit, gastoenterit, akut apandisit gibi), travma sonrası (yaralanma, burkulma, kırıklarda), geçirilen operasyon sırasında ve sonrasında, gerekli medikal girişimlere bağlı ağrı oluşur. Daha az sıklıkta kronik hastalıklar ve kansere bağlı kronik ağrılar görülür. Çocuklarda ağrı ile ilgili yetersiz bilgi ve eğitim, ağıyı gidermeye yönelik yapılan işlemlerin yetersiz uygulanması, ağrının ortadan kaldırılmasını engeller.

Ağrısı olan çocukta ne gibi fiziksel değişikler oluyor?

Çocuklar genellikle bakışları ve tavırları ile ağrıyı belli eder. Her zamanki halinden daha huzursuz olması, muayene sırasında yüzünü buruşturma, ağrıyan bölgeyi çekme, o bölgeye dokunulduğunda daha fazla ağlama gibi davranışlarla ağrısını ifade eder.

Bu durumda çok önemli olan ağrı kesici kullanımı nasıl olmalı?

Çocuklarda ağrı tedavisinde en yaygın kullanılan ilaç tedavisidir. Öncelikle ağrı yeri, şiddeti, ağrıya neden olan faktörler ve ağrının şiddetini arttıran faktörler göz önüne alınmalıdır. Ağrı tedavisinde kullanılan ilaçlar; analjezikler, opioidler ve diğer ilaçlar olarak sınıflandırılabilir. Hafif ve orta şiddette ağrılarda analjezikler (parasetamol, ibuprofen gibi) kullanılabildiği gibi daha şiddetli ağrılarda diğer grup ilaçlar kullanılır. Kulak enfeksiyonuna bağlı ağrısı olduğu bilinen bir hasta ya da operasyon sonrası ağrı olabileceği belirtilen bir hastada ağrı kesiciler önerilen tür ve miktarda kullanılabilir. Eğer yeni başlamış, şiddeti giderek artan akut ağrı durumlarında öncelikle hekim tarafından değerlendirildikten sonra ağrı kontrolü sağlanmalıdır.

Çocukların yaşadığı her hastalık tecrübedir

Ağrısı olan çocuğa yaklaşım nasıl olmalı?

Iyi bir ağrı kontrolü ile çocuğun rahatlatılması ailenin de tatmin olmasını sağlayacaktır. Yapılacak tanı ve tedavi amaçlı girişimlerin açıklanması duyulan korku ve anksiyeteyi azaltır. Bebek ve çocuklar ağrıyla ilgili kötü deneyimleri unutmazlar.

Oyun ağrıyı unutturabilir

Ağrıyı azaltmak için ilaç dışı yöntem uygulanabilir mi?

Ilaç tedavisinin yanı sıra ağrının şiddetini azaltmak ve ağrıyı önlemek için ilaç dışı yöntemlerden faydalanılmalıdır. Masaj (gaz yakınması olan bebeklerde de uygulanabilir) ve soğuk- sıcak uygulama gibi fiziksel yöntemler; psikoterapi (kanser hastalarında) gibi bilişsel yöntemler; oyun, gevşeme, egzersiz gibi davranış tedavileri (yapılacak medikal girişimin önceden açıklanması, oyun haline dönüştürülmesi gibi) uygulanabilir.

09.02.2008

TVNET